Alicja Dorabialska

1897-1975

Pierwsza kobieta profesor uczelni technicznej w przedwojennej Polsce.

W latach 1908-1913 uczęszczała do Siedmioklasowej Szkoły Handlowej Józefy Siwikowej w Sosnowcu, następnie uczyła się w stolicy. Po maturze rozpoczęła studia w Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie, w latach I wojny światowej przeniosła się do Moskwy, gdzie kontynuowała studia. Studiowała u prof. Wojciecha Świętosławskiego w Zakładzie Chemii Fizycznej Politechniki Warszawskiej. W 1922 roku uzyskała stopień doktora filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 20. pracowała w Instytucie Radowym w Paryżu, w którym pod kierunkiem noblistki Marii Skłodowskiej-Curie, badała efekty cieplne w małej skali towarzyszące przemianom promieniotwórczości. Stworzyła specjalny mikrokalorymetr, umożliwiający pomiar nawet bardzo niewielkiego ciepła wydzielanego przez słabe substancje radioaktywne.

Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskała na Politechnice Warszawskiej w 1934 roku. Mimo iż rada wydziału jednogłośnie przyjęła jej kandydaturę, nie obyło się bez protestów, że kobieta na tym stanowisku obniża powagę uczelni. Sprawa dotarła aż do marszałka Piłsudskiego, który nominację poparł słowami: „A niech się baba pokaże”.

Po wojnie przyjechała do Łodzi na zaproszenie prof. Bohdana Stefanowskiego, który kompletował kadrę naukową dla nowo powstającej uczelni technicznej. Wspólnie z prof. Osmanem Achmatowiczem współtworzyła od podstaw Wydział Chemiczny PŁ, gdzie przez ponad dwadzieścia lat kierowała Katedrą Chemii Fizycznej.

W budynku Wydziału Chemicznego PŁ znajduje się tablica jej poświęcona. Jest też patronką ulicy na Olechowie.

The first female professor at a technical university in pre-war Poland.

She studied in Sosnowiec and Warsaw. After passing Matura exams (Polish state examination), she began her studies at the Science Course Society in Warsaw; during World War I she moved to Moscow, where she continued her education. She also studied at the Physical Chemistry Department at the Warsaw University of Technology, under the wing of professor Wojciech Świętosławski. In 1922, she received the Doctor of Philosophy title. In the 20s, she worked at Institut Radium in Paris, where she studied the heat of radioactive reaction under Marie Skłodowska-Curie’s direction. She created a special micro-calorimeter, which allowed measuring even remote heat emitted by weak radioactive substances.

She obtained the Associate Professor title at the Warsaw University of Technology in 1934. Even though the faculty board unanimously voted in favour of her nomination, some protests occurred due to the belief, that a woman holding such a high position would ridicule the university. This case even reached Marshal Józef Piłsudski, who supported the nomination saying, “Let the woman show [herself]”.

After the war, she came to Lodz, where she was invited by Professor Bohdan Stefanowski, who was assembling scientific staff for a newly formed technical university. Together with Professor Osman Achmatowicz she co-created the Faculty of Chemistry bottom-up, where, for more than twenty years, she managed the Department of Physical Chemistry.

A plaque in her tribute can be found at the Lodz University of Technology’s Faculty of Chemistry. One of the streets in Olechów is also named after her.