Helena Więckowska

1897-1984

Historyk, bibliotekoznawczyni, dyrektorka Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi, kierowniczka Katedry Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Łódzkiego, wiceprzewodnicząca IFLA w latach 1959-1964.

Absolwentka studiów historycznych na Uniwersytecie Warszawskim. Specjalizowała się w badaniu rękopisów, w badaniach podejmowała problematykę rękopisów bibliotecznych i archiwalnych. W Bibliotece Narodowej opracowała m.in. zespół rękopisów pochodzących z emigracji, które zostały przywiezione do kraju w 1927 roku, rękopisy raperswilskie. W 1923 roku uzyskała stopień doktora filozofii w zakresie historii nowożytnej. Od lat 20. współpracowała z Polskim Stowarzyszeniem Kobiet z Wyższym Wykształceniem. Publikowała artykuły na temat dorobku naukowego kobiet polskich.

Podczas okupacji niemieckiej prowadziła w swoim mieszkaniu w Warszawie wypożyczalnię książek (1939-1943). Do pracy w Łodzi została oddelegowana w 1948 roku. Objęła wówczas stanowisko dyrektora Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego. W rezultacie związała się z Łodzią na kilkadziesiąt lat, przyczyniając się do rozwoju kierowanych przez nią instytucji. Bibliotece Uniwersyteckiej wytyczyła kierunek rozwoju, przekształcając ją w dużą, nowoczesną bibliotekę. Reprezentowała nie tylko miasto, ale i bibliotekę podczas zagranicznych staży związanych z organizacją bibliotek i szkolnictwem bibliotekarskim. Zasiadała w kolegium redakcyjnym kilku ważnych czasopism naukowych („Przegląd Biblioteczny”, „Rocznik Biblioteczny”). Opracowała zbiorowe wydanie dzieł Joachima Lelewela, stając się jednym z najlepszych znawców Lelewela i jego epoki. Wykształciła grono bibliotekarzy. W 1953 roku została powołana na stanowisko kierownika Katedry Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Łódzkiego. Dwa lata później została mianowana profesorem nadzwyczajnym.

Pośmiertnie określono ją „najwybitniejszą nestorką współczesnego bibliotekarstwa polskiego, którego oblicze kształtowała swoją bogatą i twórczą działalnością”.

A librarian; graduate of Historical Studies at the University of Warsaw. She specialized in examining manuscripts; in her research, she took on the issues of archaic and library manuscripts. In The National Library of Poland, she elaborated many manuscripts written by emigrants, which were brought into the country in 1927, so-called Rapperswil manuscripts. She received a PhD in Philosophy in 1923; she specialized in modern history. She cooperated with the Polish Association for Women with Higher Education. She published articles about Polish women’s achievements in research.

During the German occupation, she ran a library in her flat in Warsaw.

She received a secondment position in Lodz in 1948: she became chief of the Library of the University of Lodz. She was involved with the university for a few dozen years, contributing to the development of the institution. She made the University Library into an enormous, modern library. She was on the board for several important science magazines (Library Review, Annual Library Journals). She edited a collection of Joachim Lelewel’s works and became one of the top experts on Lelewel and his era. She educated numerous librarians. In 1953, she was asked to take over as chief of Chair of Library at the University of Lodz. Two years later, she received the title of associate professor. She was posthumously called “the most eminent doyen of contemporary Polish library studies, which she formed with her rich and creative activity”.