Łódzkie Harcerki

Wśród uczestniczek powstania warszawskiego warto wspomnieć łódzkie harcerki: Barbarę Nazdrowiczównę, Marię Wocalewską i Jadwigę Wocalewską-Szletyńską.

Barbara Marta Nazdrowiczówna (1929-1944) pochodziła z rodziny kupieckiej. Jej rodzice byli właścicielami sklepu myśliwskiego przy ul. Piotrkowskiej. Uczyła się w Prywatnej Szkole Powszechnej i Gimnazjum Heleny Miklaszewskiej. W wieku 8 lat wstąpiła do XX Łódzkiej Drużyny Harcerek im. Jadwigi Tejszerskiej, a w 1939 r. uzyskała stopień pionierki. W opisach przyjaciół z dzieciństwa jawi się jako zdolna, ambitna osoba o szerokich horyzontach.

Po wybuchu II wojny światowej wraz z rodziną zmuszona była wyprowadzić się z Łodzi, ponieważ jej ojciec przekazał broń ze swojego sklepu na rzecz Wojska Polskiego. W 1944 roku rodzina Nazdrowiczów zamieszkała w Warszawie, a Barbara zaczęła tam chodzić do szkoły i wstąpiła do tajnej drużyny harcerskiej. Z koleżankami z drużyny przygotowywała paczki z żywnością i ubraniami dla więźniów i rodzin poległych żołnierzy. Gdy wybuchło powstanie, razem z koleżankami z drużyny przystąpiła do walki. Zginęła 19 września 1944 r. od odłamka bomby. Jej grób znajduje się na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej, a jej imię noszą dwie drużyny harcerskie.

Maria Wocalewska (1885-1944). Jej ojciec był nauczycielem, autorem i wydawcą podręczników szkolnych. Przez lata prowadził też szkołę elementarną przy ul. Konstantynowskiej.

Maria skończyła gimnazjum, a następnie studiowała nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach wróciła jednak do Łodzi i została nauczycielką. Stała na czele Narodowej Młodzieży Niepodległościowej i prowadziła tajne nauczanie. Została przyboczną w Drużynie Skautowej im. Emilii Plater w Łodzi, a następnie w latach 1914-1916 była komendantką wszystkich łódzkich żeńskich drużyn skautowych. Po zakończeniu wojny znalazła się w Prezydium Zjazdu Zjednoczeniowego organizacji harcerskich, a w końcu w latach 1921-1923 pełniła funkcję Harcmistrzyni Rzeczpospolitej.

Po wybuchu II wojny światowej wyjechała do Warszawy i włączyła się w działalność konspiracyjną. Gdy wybuchło powstanie, znajdowała się w internacie dla dziewcząt, gdzie ulokowano tymczasową siedzibę pogotowia. Budynek już 4 sierpnia zajęli Niemcy. Maria najprawdopodobniej zginęła pędzona przed niemieckimi czołgami.

Jadwiga Wocalewska-Szletyńska (1895-1944), siostra Marii, także zaangażowała się w ruch skautowy. W czasie wojny polsko-bolszewickiej organizowała szpital dla rannych żołnierzy polskich, który początkowo znajdował się przy ul. Długiej (obecnie ul. Gdańska), później przy ul. Kilińskiego.

W czasie II wojny światowej mieszkała w Warszawie. W czasie powstania warszawskiego znajdowała się w tym samym pensjonacie, co jej siostra. Również zginęła z rąk okupantów.

Girl scouts

Among other insurrectionists of the Warsaw Uprising, three girl scouts from Lodz deserve to be mentioned: Barbara Nazdrowiczówna, Maria Wocalewska, and Jadwiga Wocalewska-Szletyńska.

Barbara Nazdrowiczówna (1929–1944) – after World War II broke out, her family was forced to move away from Lodz, because her father donated weapons from his shop to the Polish Armed Forces. In 1944, they moved to Warsaw, where Barbara joined the scouts. She prepared care packages with food and clothing for prisoners and families of deceased soldiers. When the uprising broke out, she, and her friends from the scout team joined the fight. She died on 19 September 1944, when she was hit by a bomb-splinter. Her grave is at the Old Cemetery in Ogrodowa Street; two scout teams are named after her.

Maria Wocalewska (1885–1944) – she was a teacher in Lodz. She was spearheading independence movements. She was a dedicated scout. During the years 1921-1923, she was the Scoutmaster of the Polish People's Republic. After World Was II broke out, she joined the conspiracy movement in Warsaw. The beginning of the uprising found her at a dormitory for girls, where an emergency service was temporarily set up. The building was taken over by the Germans. Maria presumably died while running from German tanks.

Jadwiga Wocalewska-Szletyńska (1895–1944) – Maria’s sister, also involved in the scout movement. During the Polish-Soviet War, she founded a hospital for injured soldiers in Lodz. She lived in Warsaw during World War II. When the uprising broke out, she was in the same dormitory, as her sister. She also died at the occupants’ hands.