Romana Pachucka

1886-1964

Pedagożka, dyrektorka szkół średnich, działaczka ruchu kobiecego, uzyskała naukowy stopień doktora na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1919 r. na podstawie rozprawy z zakresu filologii polskiej pt. Realizm nowożytny w Zachodniej Europie i w Polsce za czasów Komisji Edukacji Narodowej. Studentka na Uniwersytecie Lwowskim i Uniwersytecie Warszawskim, słuchaczka wykładów w Sorbonie w Paryżu.

Była związana z warszawskimi sufrażystkami, działała m.in. w Związku Równouprawnienia Kobiet Polskich (ZRKP). Wygłaszała odczyty, współpracowała w redakcji „Kalendarza Kobiety Polskiej” oraz w redakcji organu ZRKP „Ster”, w którym zamieszczała swe prace pod pseudonimem Anima i Podolanka. Autorka m.in. Pamiętników 1886-1914 dedykowanych polskim feministkom, gdzie opisała także swoją drogę do zdobycia wykształcenia. Popierała wybór Marii Dulębianki do Sejmu Krajowego.

Była zaangażowana w wiele inicjatyw kobiecych, szczególnie zajmował ją dostęp kobiet do edukacji i ich równouprawnienie w zdobywaniu wykształcenia z mężczyznami, jak również ulepszenie systemu kształcenia dziewcząt.

Związana z Łodzią w latach 1925-1936, była wówczas dyrektorką Państwowego Gimnazjum i Liceum Żeńskiego im. Emilii Sczanieckiej (dzisiejsze IV LO, ul. Pomorska 16 – znajduje się tam tablica jej poświęcona).

Reformatorka systemu kształcenia szkolnego dziewcząt: z jej inicjatywy w Sokolnikach k. Łodzi wybudowano dom „Osiedle” przeznaczony na cele edukacyjne (oddany do użytku w 1934 r.). Inspirowała się doświadczeniami zagranicznymi, np. po podróży do Danii na Kongres Ligi Nowego Wychowania w Helsingör (1929) ogłosiła broszurę Z podróży do Danii. Wrażenia, obserwacje, refleksje. Wizytowała także szkołę w Londynie prowadzoną systemem daltońskim. Na jej wniosek wprowadzono ten system w szkole łódzkiej, gdy nią kierowała. Spostrzeżenia związane z tą próbą opisała w pracy Z zagadnień dydaktycznych (1931). Była też redaktorką czasopisma „Młodzieńczy Lot”, wydawanego przez uczennice Gimnazjum im. E. Sczanieckiej.

Na emeryturze zamieszkała w Sokolnikach k. Ozorkowa, gdzie zajęła się m.in. spisaniem wspomnień (wspomniane Pamiętniki z lat 1886–1914). Pochowana została na starym cmentarzu w Ozorkowie.

A pedagogue, principal of middle schools, an activist in the women’s movement, who received her PhD at the Jagiellonian University in 1919; she defended her thesis in Polish philology. She studied at the University of Lviv, and University of Warsaw; she attended lectures in Sorbonne in Paris. She was associated with the Warsaw suffragettes; among others, she was part of Association for Women’s Equal Rights (ZRKP). She delivered lectures and cooperated with the editorial office of “Ster”, where she published her works under the pseudonyms Anima and Podolanka. She was the author of Diaries 1886-1914, dedicated to Polish feminists, in which she described her road towards receiving an education. She supported Maria Dulębianka in her running for the National Parliament.

She was involved in numerous women’s initiatives; she was especially interested in education and supported the equality of rights in receiving such. During the period between 1925–1936, she was the principal of Emilia Szczaniecka’s Female State Middle- and Highschool (today known as the 4th High school at Pomorska 16). She reformed the education system for girls: thanks to her initiative, a house named “Estate” was built in Sokolniki, next to Lodz (it was commissioned in 1934). She took inspiration from her foreign experiences. For example, she visited a London school run in the Dalton system, and successfully petitioned for this system to be introduced in the school she ran in Lodz.

Having retired, she moved to Sokolniki, outside Ozorków, where she took up writing her memoirs. She was buried at the old cemetery in Ozorków.