Rywka Lipszyc

1929–1945?

Autorka Dziennika z getta łódzkiego, określana niekiedy mianem polskiej Anny Frank. Pochodziła z szanowanej, religijnej łódzkiej rodziny żydowskiej. Pragnęła zostać poetką.

Jako nastolatka przesiedlona została do getta, gdzie zmarli jej rodzice. Pozostawała pod opieką kuzynek, z którymi jednak nie znajdowała wspólnego języka. Trudna rzeczywistość życia w getcie, samotność i brak zrozumienia skłoniły ją do pisania dziennika, w którym opisywała przede wszystkim bieżące wydarzenia z jej życia, problemy, rozterki i towarzyszące jej uczucia. Utwór, który powstawał w latach 1943-1944, jest nie tylko dowodem jej niezaprzeczalnego talentu literackiego, ale stanowi też unikatowy dokument opisujący codzienność getta.

Po likwidacji getta trafiła do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, skąd ewakuowano ją do filii obozu Gross-Rosen, a następnie w morderczym marszu do obozu Bergen-Belsen, gdzie doczekała wyzwolenia. Najprawdopodobniej zmarła kilka miesięcy później w szpitalu w Niendorf w północnych Niemczech na skutek ciężkiej choroby będącej następstwem skrajnych warunków w obozach.

Przez lata pozostawała nieznana. Rękopis jej dziennika napisanego po polsku znaleziony został na terenie obozu Auschwitz-Birkenau w 1945 roku przez radziecką lekarkę Zinaidę Berezowską i wywieziony do ZSRR. Dopiero jej wnukom udało się doprowadzić do odczytania zapisków, a następnie poszukiwania informacji o ich autorce. Ostatecznie udało się ją zidentyfikować i odtworzyć jej historię, a w 2014 roku wydać dziennik w języku angielskim. Po polsku książka ukazała się trzy lata później dzięki staraniom Ewy Wiatr z Centrum Badań Żydowskich UŁ.

Nie zachowała się żadna fotografia ani inne utwory Rywki Lipszyc.

Author of The Diary of Rywka Lipszyc — a memoir from the Jewish ghetto—referred to as the Polish Anna Frank. She came from a religious, Jewish family from Lodz. She wanted to become a poet.

As a teenager, she was kept in the ghetto. Her parents died. She remained under her cousins’ custody, yet they had their differences. The difficult reality of living in the ghetto, the loneliness, and the mutual lack of understanding, pushed her to start writing a diary, in which she focused on the current events taking place in her life, her issues, and dilemmas. Her work, written between 1943–1944, is not only proof of her aptitude for poetry, but also a unique document describing everyday life in the ghetto.

After the ghetto was liquidated, she was transported to Auschwitz-Birkenau, from where she was evacuated to a branch of the Gross-Rusen concentration camp, and then walked a murderous march to Bergen-Belsen, where she lived to see liberation. She most likely died a few months later of a critical illness, which she developed due to her time in concentration camps, in a Niedrof hospital in Northern Germany.

For many years she remained unknown. The manuscript of her diary, which was written in Polish, was found on the grounds of Auschwitz-Birkenau in 1945 by a Soviet doctor, Zinaida Berezowska, and then brought to the USSR. When her grandchildren discovered the manuscript, they had it deciphered. The author was identified and her story recreated; the diary was published in English in 2014. The book was published in Polish three years later, thanks to the efforts of Ewa Wiatr from the Center for Jewish Research at University of Lodz.

There are no remaining photographs or other pieces written by Rywka Lipszyc.