Włókniarki

Łódź wyrosła na przemyśle włókienniczym, a większość załóg fabrycznych stanowiły kobiety (ok. 80%). Przełożyło się to na demografię miasta – w Łodzi nadal jest przewaga kobiet, stąd popularne hasła „Łódź miastem kobiet” czy „Łódź jest kobietą”.

Kobiety pracujące we włókiennictwie zajmowały z reguły niskie stanowiska, związane z pracą fizyczną. Życie robotnic stało się motywem piosenek łódzkiego folkloru robotniczego przed II wojną światową: „W fabryce pracowała już od najmłodszych lat, w fabryce tej poznała życie i cały świat, co dzień o piątej rano ryk syren budził ją melodią rozśpiewaną. Co dzień do fabryki szła fabryczna dziewczyna. Redukcją grożą wszędzie i na nią patrzą się, bez pracy, jak to będzie? O Boże, zmień to, zmień. Życie też swój urok ma, gdy z chłopakiem swym do kina jeden raz w tygodniu szła fabryczna dziewczyna. Nagle pędzące koła w tryby chwyciły ją, krew popłynęła z czoła, koła bryznęły krwią. Już nie będzie więcej szła fabryczna dziewczyna” (piosenka uliczna nieznanego autora).

Włókniarki nie tylko ciężko pracowały, ale też były aktywne politycznie. Np. podczas rewolucji 1905 r. niektóre z postulatów bezpośrednio odnosiły się do kobiet: domagano się zatrudnienia w fabrykach akuszerek i zakazania mężczyznom badania kobiet podczas przyjmowania do pracy. Kobiety brały udział w strajkach i manifestacjach ulicznych, walczyły zbrojnie i działały w konspiracji jako bojowniczki partyjne i polityczki (np. Józefa Boriaszowa) oraz były cywilnymi, najczęściej przypadkowymi, ofiarami walk. Włókniarki były także aktywne podczas łódzkich strajków i protestów w latach 70. i 80. XX wieku. Kładły nacisk na niską jakość życia i niemożność utrzymania rodzin. Strajk łodzianek w 1971 r. zatrzymał planowane przez władze PRL podwyżki.

Lodz grew on the textile industry, and most of the factory crew were female (ca. 80%). This can be seen in the city’s demographics — women are still a majority in Lodz, hence the popular slogans: “Lodz — city of women” or “Lodz is a woman”.

Women, who worked in the textile industry, were mostly hired for simple, physical jobs. The life of women textile workers inspired songs of the working class folklore before the World War II: ”She worked at the factory from her youngest years, at the factory she discovered life and the whole World, every day at 5am the sirens woke her up roaring their songful melody. Every day the factory girl went to the factory…” (a fragment of a street song by an unknown author).

Women textile workers did not only work very hard, but they also remained politically active. For example, during the 1905 revolution, some of the postulates referred to women directly: it was demanded for midwives to be hired in factories and to forbid men from examining women during their initial health examinations prior to their employment. Women participated in strikes and street manifestations, they fought by force of arms, and conspired as combatants and politicians (e.g. Józefa Boriaszowa); they were also civilian, mostly accidental, victims of combat. Women textile workers were also active during strikes and protests in Lodz, which took place in the 1970s and the 1980s. They emphasized the low quality of life and being unable to provide for their families. The strike of Lodz women in 1971 stopped the pay raise planned by the state authorities.